یک مطالعه گسترده در سوئد نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی در غربالگری سرطان پستان میتواند نرخ تشخیص دیرهنگام این بیماری را تا ۱۲ درصد کاهش دهد. این پژوهش که نتایج آن در نشریه معتبر «لَنست» منتشر شده، نقطه عطفی در کاربرد فناوریهای نوین برای نجات جان بیماران محسوب میشود.
جزئیات مطالعه سوئدی: مقایسه روش سنتی و روش کمکی هوش مصنوعی
این مطالعه که روی ۱۰۰ هزار زن بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ انجام شد، شرکتکنندگان را به دو گروه تقسیم کرد. در گروه کنترل، ماموگرافیها مطابق روش استاندارد توسط دو رادیولوژیست بررسی شد. در گروه آزمایش، یک سامانه هوش مصنوعی ابتدا تصاویر را اسکن کرده و آنها را به دو دسته «کمخطر» و «پرخطر» تقسیم کرد. موارد کمخطر فقط توسط یک رادیولوژیست و موارد پرخطر توسط دو رادیولوژیست، با کمک نشانهگذاریهای هوش مصنوعی روی نواحی مشکوک، بررسی شدند.
نتایج قابل توجه: تشخیص زودتر سرطان و کاهش بار کاری
یافتههای این پژوهش چشمگیر بود. در گروهی که هوش مصنوعی در فرآیند غربالگری نقش داشت، نرخ تشخیص دیرهنگام سرطان در ماههای پس از معاینه اولیه، ۱۲ درصد کمتر از گروه کنترل بود. همچنین، ۸۱ درصد از سرطانها در گروه هوش مصنوعی در همان مرحله غربالگری اولیه شناسایی شدند، در حالی که این رقم در روش سنتی ۷۴ درصد بود. جالبتر آنکه تعداد سرطانهای بسیار مهاجم در گروه همراهی شده با هوش مصنوعی، تقریباً یکسوم (۲۷٪) کمتر گزارش شد.
هوش مصنوعی به عنوان یک یاور، نه جایگزین
پژوهشگران به رهبری کریستینا لانگ از دانشگاه لوند سوئد، به صراحت تأکید کردند که هوش مصنوعی جایگزین رادیولوژیستها نیست، بلکه یک دستیار قدرتمند برای کاهش فشار کاری و افزایش دقت است. آنها هشدار دادند که استفاده از این فناوری در نظامهای سلامت باید با احتیاط، نظارت مستمر و تنها با ابزارهای کاملاً آزمایششده انجام شود. تأیید نهایی هر تشخیص، همواره بر عهده متخصص انسانی خواهد بود.
- این مطالعه نشان داد هوش مصنوعی میتواند همزمان هم دقت ماموگرافی را افزایش دهد و هم بار کاری رادیولوژیستها را کاهش دهد.
- متخصصان بینالمللی با استقبال محتاطانه از این نتایج، بر ضرورت انجام پژوهشهای بیشتر در جمعیتهای مختلف تأکید کردهاند.
این دستاورد علمی، نویدبخش آیندهای است که در آن فناوری و تخصص انسانی دست در دست هم، تشخیص زودهنگام — کلید طلایی درمان موفق سرطان پستان — را قابلدسترستر میکنند. با این حال، مسیر گسترش جهانی این روش نیازمند مطالعات بیشتر برای اطمینان از کارایی و ایمنی آن در مقیاس بزرگ است.
مهرنوش پاشا
من فارغالتحصیل رشته علوم زیستی هستم و از همان دوران دانشگاه به ارتباط علم با جامعه علاقهمند شدم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۸ با ترجمه و نگارش مقالات علمی در وبسایتهای بهداشت و سلامت آغاز کردم. پس از کسب تجربه و گذراندن دورههای تخصصی، به عنوان خبرنگار حوزه سلامت در چند نشریه معتبر همکاری کردم و اکنون به عنوان دبیر بخش پژوهش و درمان در یک مجله پزشکی شناختهشده فعالیت میکنم. تلاش من این است که آخرین یافتههای علمی را به زبانی ساده برای عموم مردم بازگو کنم.
