چرا تأثیر قهوه بر افراد متفاوت است؟؛ از ژنتیک تا عملکرد مغز

برای برخی افراد، نوشیدن یک فنجان قهوه به معنای شروع یک روز پرانرژی، متمرکز و آرام است، اما برای گروهی دیگر، همان یک فنجان میتواند با تپش قلب، اضطراب و بیقراری همراه باشد. این تفاوتهای فردی که بسیاری از ما در زندگی روزمره تجربه میکنیم، تنها به میزان مصرف قهوه یا برند آن مربوط نمیشود، بلکه ریشه در ژنتیک، ساختار مغز و شرایط جسمی و روانی هر شخص دارد. در این گزارش، به بررسی علمی این پدیده میپردازیم که چرا تأثیر قهوه بر افراد تا این اندازه متفاوت است.

نقش ژنتیک؛ کافئین در بدن برخی ماندگارتر است

یکی از مهمترین عواملی که میتواند نحوه تأثیر قهوه بر بدن را تعیین کند، ژنتیک است. بدن برخی افراد دارای آنزیمهایی است که کافئین را با سرعت بالایی تجزیه میکنند و به همین دلیل، اثرات محرک آن در مدت زمان کوتاهی از بین میرود. در مقابل، در برخی دیگر، این فرآیند کندتر انجام میشود و کافئین مدت بیشتری در جریان خون باقی میماند و میتواند علائمی مانند بیقراری، اضطراب، تپش قلب و اختلال در خواب ایجاد کند. به همین دلیل است که دو نفر با مصرف مقدار یکسانی قهوه، واکنشهای کاملاً متفاوتی را تجربه میکنند؛ یکی ممکن است تا نیمهشب بیدار بماند و دیگری بدون هیچ مشکلی به خواب رود.

تأثیر کافئین بر مغز؛ مهار آدنوزین و افزایش هوشیاری

کافئین با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی، عملکرد آدنوزین را مهار میکند؛ ترکیبی طبیعی در مغز که مسئول ایجاد احساس خستگی و خوابآلودگی است. با مسدود شدن این ماده، فرد هوشیاری و انرژی بیشتری احساس میکند. اما در برخی افراد، این افزایش فعالیت مغزی میتواند با عوارضی مانند تپش قلب، استرس و اضطراب همراه باشد. این تفاوت، به حساسیت سیستم عصبی هر فرد و نحوه تعامل کافئین با گیرندههای مغزی او بازمیگردد.

چرا بعضی افراد بعد از قهوه آرامتر میشوند؟

نکتهای که شاید متناقض به نظر برسد، این است که برخی افراد نهتنها پس از نوشیدن قهوه دچار اضطراب نمیشوند، بلکه احساس آرامش و تمرکز بیشتری پیدا میکنند. پژوهشها نشان داده است که این پدیده در میان افرادی که دچار اختلال کمتوجهی و بیشفعالی (ADHD) هستند، بیشتر دیده میشود. متخصصان معتقدند کافئین در این افراد میتواند مسیرهای عصبی مرتبط با توجه و تمرکز را فعال کند و به بهبود عملکرد ذهنی آنها کمک کند، درست مانند برخی داروهای محرکی که برای درمان ADHD تجویز میشوند.

عوامل دیگری که واکنش بدن به قهوه را تعیین میکنند

واکنش بدن به قهوه تنها به ژنتیک محدود نمیشود و عوامل متعددی در این تفاوت نقش دارند:

• کیفیت خواب و میزان استرس روزانه: افرادی که خواب کافی ندارند یا تحت فشارهای روانی قرار دارند، ممکن است نسبت به اثرات محرک کافئین حساستر باشند.
• وضعیت سلامت روان و مصرف داروها: برخی داروها میتوانند متابولیسم کافئین را تحت تأثیر قرار دهند و واکنش بدن را تغییر دهند.
• عادت روزانه به مصرف قهوه: افرادی که به طور منظم قهوه مینوشند، معمولاً تحمل بیشتری نسبت به کافئین پیدا میکنند و علائم کمتری را تجربه میکنند.

جمعبندی؛ قهوه، تجربهای کاملاً شخصی

متخصصان تأکید میکنند که واکنش افراد به قهوه کاملاً شخصی است و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه ارائه کرد. آنچه برای یک فرد آرامشبخش و انرژیبخش است، ممکن است برای دیگری منبع اضطراب و بیقراری باشد. ژنتیک، عملکرد مغز، کیفیت خواب، وضعیت روحی و عادات روزانه، همگی دست به دست هم میدهند تا تجربه ما از یک فنجان قهوه را شکل دهند. بنابراین، بهتر است هر فرد با شناخت از واکنش بدن خود، میزان مصرف قهوه را تنظیم کند و اگر از عوارض ناخوشایند آن رنج میبرد، راهکارهایی مانند کاهش مقدار، نوشیدن دیرتر در طول روز یا انتخاب قهوه با کافئین کمتر را امتحان کند.

مجله سلامتی و زیبایی نوبیدنت

این مواد غذایی را هرگز در سینک ظرف‌شویی نشویید؛ هشدار متخصصان: شستن گوشت خام و تخم‌مرغ باکتری‌ها را در آشپزخانه پخش می‌کند

هوس‌های غذایی چگونه شکل می‌گیرند و چرا مغز ما در برابرشان مقاومت نمی‌کند

ریزهخواری هیجانی؛ وقتی غذا جای آرامش مینشیند